Showing posts with label Asya. Show all posts
Showing posts with label Asya. Show all posts

Tuesday, July 23, 2013

Mga Unang Magsasaka sa Asya

Nagsimula ring magsaka ang mga tao sa lambak ng Indus River sa Timog Asya. Karaniwan nilang tanim ay mga cereal at napaamo rin nila ang mga hayop tulad ng baka, baboy, at kalabaw. Nagsimula na rin silang magtanim ng algodon o bulak (cotton) na ngayon ay isang pangunahing produktong pangkalakal ng Timog Asya.

Sinasabing sa Timog Silangang Asya unang sinaka ang mga halamang-ugat tulad ng gabi. Dito rin nagsimula ang pagtatanim ng palay na hinihinalang nagsimula sa lugar na madalas bahain. Ang unang

Monday, July 1, 2013

Human Development Index

Tinitingnan ng UN ang katamtamang katuparan ng mga bansa ng maayos na kaunlarang pantao ng human development ayon sa tatlong sukatan. Ito ay ang kaunlarang pantao;
1. Mahaba at malusog na uri ng pamumuhay batay sa inaasahang haba ng buhay (life expectancy at birth);
2. Kaalaman na batay sa antas ng kamuwangan ng mga may sapat na gulang o adult literacy rate; at
3. Maayos o desenteng antas ng pamumuhay batay sa Gross Domestic Product (GDP) per capita na kadalasang isinasalin sa Purchasing Power Parity (PPP) batay sa  US dollar (US$). Ang antas ng inaasahang haba ng buhay ay natataya sa pamamagitan ng pagtantiya kung ilang taon pa maaaring mabuhay ang isang bagong panganak na sanggol sakaling magpapatuloy ang kalakaran ng age-specific mortality rate.

Tuesday, June 25, 2013

Ang Grupong Etnolinggwistiko

Tinutukoy ng grupong  etnolinggwistiko ang pagkakapareho at pagkakaiba ng mga tao sa isang bansa
ayon sa kultura. May dalawang batayan ang paghahating ito: ang itnisidad at ang wika. Sinasabing maaring ituring na kasapi ng isang partikular na grupong etnolinggwistiko ang mga tao kung sila ay kabilang o nararamdaman nilang kabilang sila sa isang kabuuan. Maaaring ang basehan nito ay kapareho sa wika, pinanggalingan, pag-unlad na pangkasaysayan, mga tradisyon at paniniwala, at iba pang salik na nagbibigay-hugis sa kulturang taglay ng nasabing grupo. Malakas ang panloob na interaksiyon o ugnayan ng mga kasapi ng isang grupo. Itinuturing din nila na sila ay iba o hiwalay sa iba pang grupo.

Iba't Ibang Suliraning Pangkapaligiran sa Hilagang Asya

Malawak ang lupaing nasasakop ng mga bansang Kazakhstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Kyrgyzstan,, at Tajikistan. Hindi gaanong maunlad ang mga bansang ito subali't sa kasalukuyan ay kinakaharap nila ang ilang kritikal na suliraning pangkapaligiran.
Mayaman ang Kazakhstan sa mineral kaya malalaking minahan ang itinatag dito simula noong 1830 upang masaid ang mga depositong mineral. Gayunpaman, hindi naging moderno ang mga minahan na ito at ngayon ay nagdudulot ng malubhang polusyon sa hangin. Samantala, sa kanlurang bahagi ng Kyrgyzstan, marami ang planta ng uranium na naglalabas ng mga radioactive waste. Ang mga dumi na ito ay nanganganib na dumaloy sa ilog ng katabing bansa na Uzbekistan.

Mga Suliraning Pangkapaligiran Dulot ng Malaking Populasyon

Hindi maitatatwa na ang pangunahing ugat ng iba't ibang suliraning pangkapaligiran sa mundo ay ang
patuloy na paglaki ng populasyon. Hindi naiiba ang karanasan sa Asya. Habang patuloy na tumataas and bilang ng mga tao, lalong nagiging mataas ang pangangailangan para sa likas na yaman. Higit ding tumitindi ang presyur sa lupa.

Pagkasira ng Lupa
Kadalasang nakaasa sa kapakinabangan o productivityng lupain ang mga produktong agrikultural na tumutustos sa kabuhayan ng mga mamamayan. Gayunpaman, bunga narin ng labis na presyur at pag-abuso sa lupa, nagbubunsod ito ng malalang suliranin gaya halimbawa ng salinization at alkalinization. Nagaganap ang dalawang proseso na ito kapag mali ang isinasagawang proseso ng irigasyon at nakaaapekto sa lupa.

Mga Suliraning Pangkapaligiran Bunsod ng Urbanisasyon
Dahil sa mabilis na urbanisasyon sa Asya, labis ng naapektuhan ang kapaligiran nito. Ayon sa

Tuesday, June 18, 2013

Ang Asya sa Sinaunang Panahon: Kanlurang Asya

ANG PAGLITAW NG KATUTUBONG EMPERYO SA MESOPOTAMIA
Ang kasaysayan ng Mesopotamia ay kakikitaan ng pamamayani at pagbagsak ng iba't ibang katutubong kaharian at imperyo. Ilan sa mga ito ay ang Akkadian, Babylonian, Assyrian, Chaldean, Aramean, Lydian, Phoenician, Hebrew, Hittite, at Persian.

Imperyong Akkadian
(circa 2700-2230 B.C.E.)
Pinamunuan ni Sargon I ang mga Akkadian upang salakayin ang iba pang pamayanan sa Mesopotamia. Matatagpuan ang kanilang lupain sa Agade, nasa gitnang Mesopotamia.

Friday, June 14, 2013

Ebolusyong Biyolohikal

CHARLES DARWIN AT ANG TEORYA NG EBOLUSYON
Dalawa ang pangunahing paniniwala sa pinagmulan ng tao. Sa unang paniniwala, nilikha ng makapangyarihang nilalang ang tao tulad kina Adan at Eba na matutunghayan sa Bibliya sa libro ng Genesis, at sa kultura natin, si Malakas at Maganda. Samantala, pinaniniwaan din na ang tao ay umusbong matapos ang matagal na proseso ng ebolusyon ng tao.
Bagamat hindi si Charles Darwin ang nagpasimula ng teorya ng ebolusyon ng hayop at halaman kundi ang iba pang mas naunang siyentista ng Europa, lalong naging popular ang teorya ng ebolusyon noong ika-19 na siglo dahil sa mga isinulat ni Darwin.
Mula sa isang mayamang pamilya sa England, nagkaroon pagkakataon si darwin na maikot ang daigdig sa loob ng limang taon. Pinag-aralan ni Darwin ang geology ng mga lugar na napuntahan niya, at kumolekta ng maraming specimen ng hayop at halaman at iba pang mga fossil. Mula sa mga natipong datos, sumulat kalaunan si Darwin ng maraming libro. Pinakasikat sa mga sinulat ni Darwin ay ang On the Origin of Species by Means of Natural Selection noong 1859. Ipinaliwanag ni Darwin dito na ang

Ang Yamang Tao ng Asya

ANG LUMALAKING BILANG NG MGA ASYANO

Napakahalagang salik sa kaunlaran ng isang bansa ang kanyang mamamayan. Ang paglaki ng populasyon ay may matinding implikasyon sa aspetong pangkabuhayan ng isang lugar.

Ang mabilis na paglaki ng populasyon ng daigdig ay isa sa pinakamatinding krisis na kinahaharap ng kasalukuyang panahon. Tinatayang 250,000 katao ang dumaragdag sa populasyon ng daigdig bawat araw. Sumakatwid, umaabot sa karagdagang mahigit na 90 milyong katao ang kinakailangang pakainin bawat taon. Nasa kontinente ng Asya ang tatlong bansang may pinakamalaking populasyon sa daigdig- ang China, India, at Indonesia. Sa kasalukuyan, ang Pilipinas ay pampito sa mga bansang may pinakamalaking populasyon sa buong Asya. Ang populasyon nito ay umaabot sa 98 milyong katao sa kasalukuyan.

Thursday, July 12, 2012

Kahalagahan ng Monsoon sa Asya


Ang salitang monsoon ay hango sa salitang Arabong mausin na nangangahulugang season.  Ito ay hanging nagtataglay ng ulan. Ito rin ay nangangahulugang “salitan at magkakasalungat na hangin” o alternating opposing winds o seasonal winds.

Sa Timog Silangang Asya, tunutukoy nito ang pagbabago ng direksiyon ng hangin mula sa kontinente patungo sa karagatan o northeast monsoon na mula Nobyembre hanggang Pebrero, at mula sa karagatan patungo sa kontinente o southwest monsoon na mula Mayo hanggang Setyembre. Ang northeast monsoon, na tinatawag sa Pilipinas na hanging amihan, ay nagmumula sa Siberia. Ito ay nagdudulot ng mababang temperature subalit walang dalang masyadong pag-ulan. Sa kabilang dako, ang southwest monsoon o hanging habagat sa atin, ay nagdadala ng matinding ulan sa silangang baybayin ng Timog Silangang Asya. Samantala, may kahinaan ang hangin sa panahon ng intermonsoon season o ang mag buwan ng Oktubre at Abril na pagitan ng dalawang monsoon.

Tuesday, July 10, 2012

Ang Klima sa Asya


Ang klima ay tumutukoy sa karaniwang panahong (average weather) nararanasan sa isang lugar sa loob ng mahagang panahong. Ayon sa World Meteorological Association, ang panahong nasasaklaw ay karaniwang nagtatagal ng 30 taon. Kabilang sa mga elementong napapaloob sa klima ay ang temperaturang nakapaloob sa klima ay ang temperature ng isang lugar, ulan (precipitation), at hangin.
Ang klima ng isnag lugar ay naapektuhan din ng iba’t ibang salik. Pangunahin sa mga ito ay ang lokasyon ng isang lugar sa mundo. Nariyan din ang impluwensiya ng topograpiya (tulad ng pagkakaroon ng kabundukan), ang uri o dami ng mga halaman(tulad ng pagkakaroon kagubatan o damuhan), at maging ang lapit o layo ng isang lugar sa mga anyo ng tubig.

Ang malaking bahagi ng Asya ay nakararanas ng klimang continental. Katangian nito ang malaking pagbabago at agwat ng temperatura taun-taon. Ang hanging nakararating sa Asya na nagmumula sa Atlantic Ocean matapos dumaan sa Europa at Africa ay nagiging hanging continental.

Monday, July 9, 2012

Katangiang Pisikal ng Timog Silangang Asya


Ang mainland Southeast Asia ay isang tangway na nasa pagitan ng South China Sea at Indian Ocean. Ang malalaking bahagi ng lupaing ito ay kabundukan at manaka-nakang mga nagtataasang talampas mula sa Himalayas hanggang katimugang bahagi ng China. Ang kabundukan at talampas na ito ay siyang naghihiwalay sa bahaging ito ng Timog Silangang Asya sa iba pang rehiyon. Ang lupaing ito ay dinadaluyan ng mga ilog ng Irrawaddy, Salween, Chao Phraya, Mekong, at Red River.

Sa kabilang dako, ang insular South East Asya ay binubuo rin ng mga kapuluang nakakalat sa karagatan. Kabilang ditto ang mga isla ng Pilipinas, Indonesia, at East timor. Ang ilan sa mga kapuluang ito (kasama ang Japan) ay kabilang sa rehiyong tinatawag na Ring of Fire na matatagpuan sa Pacific Ocean. Ang Ring of Fire

Sunday, July 8, 2012

Katangiang Pisikal ng Timog Asya


Ang Timog Asya ay isang malaking tangway na tila hugis tatsulok. Sa hilaga ng rehiyonng ito matatagpuan ang mga kabundukan ng Hindu Kusk at Himalayas. Ang katimugang bahagi ng rehiyong ito ay pinalilibutan ng tubig: ang Arabian Sea sa kanluran ang Indian Ocean sa katimugan, at Bay of Bengal sa silangan. Ang nabanggit na anyong tubig ay patuloy na nagsisilbing ruta ng transportasyon magpahanggang ngayon.

Sa Timog Asya makikita ang mga nagtataasang kabundukan sa buong mundo. Pinatanyag ditto ang Himalayas. Ito ay may habang umaabot sa 1,500 milya (2,414 km), ang mga tuktok nito ay nababalutan ng yelo. Ang mga natutunaw na yelong ito ay siyang pinagmumulan ng tubig ng mga ilog na dumadaloy sa Timog Asya. Tinatayang 50 sa mga matataas na bundok, ang mga ito ay may taas na aabot sa limang milya (8km). 

Saturday, July 7, 2012

Katangiang Pisikal ng Silangang Asya


 Kahit na napakalawak ng lupain ng China, ang malaking bahagdan ng populasyon nito ay naninirahan at nagsisiksikan sa silangang bahagi ng bansa. Ito ay sa kadahilanang ang kanlurang bahagi nito ay mga kabundukan at talampas. Katunayan, ang 80% ng kabuuang lupain ng China ay may ganitong uri ng anyong lupa. Dahil ang ganitong mga lupain ay hindi kaaya ayang pagtamnan, kalat-kalat ang mga pamayanan ditto. Gayundin naman, karamihan sa mga tao rito ay mga nomadikong nagpapastol. Sa kabilang banda, 20% ng China ay patag na lupain, kabilang na ang mga kapatagan sa baybayin at mga lambak. Ang tatlong pinakamahalagang ilog sa pamumuhay ng Tsino ay ang Huang Ho, Yangtze, at Xi Jiang.

Sa kabilang dako, ang Japan ay nahihiwalay sa lupain ng Silangang Asya sa pamamagitan ng Korean Strait at Sea of japan (East Sea naman ang tawag ditto sa Korea). Ang Japan ay binubuo ng apat na malalaking isla

Friday, July 6, 2012

Katangiang Pisikal ng Kanlurang Asya


Matutunghayan sa Kanlurang Asya ay ang Northern Tier, Arabian Peninsula, at Fertile Crescent. Saklaw ng Northern Tier ang mga lupain ng Turkey at Iran na Rehiyon ng Kabundukan at talampas. Sa kanlurang bahagi nito ay ang Anatolian Plateau na may matabang lupang maaaring tamnan.

Ang Arabian Peninsula naman ay isang malawak na tangway na pinalibutan ng iba’t ibang anyong tubig. Kabilang sa mga ito ay ang Red Sea, Arabian Sea, at Peninsula Gulf. Kahit malawak ang lupaing ito, ang Arabian Peninsula ay nagtataglay lamang ng maliit populasyon. Ito ay sa kadahilanang salat sa tubig ang lupaing ito  sapagkat ang malaking bahagi nito ay disyerto. Ang mga tao rito ay naninirahan malapit sa mga oasis. Ito  ay isang lugar sa disyertong nagtataglay ng matabang lupa at tubig na maaaring makabuhay ng mga halaman at hayop.

Thursday, July 5, 2012

Katangiang Pisikal ng Hilagang Asya


Ang pagkakaroon ng malawak na damuhan. Ito ay kaiba sa mga kagubatan sapagkat kakaunti lamang ang mga puno sa mga lupaing ito. Tinatayang ang sangkapat ng kalupaan ng mundo ay ganitong uri.

Ang Grassland ay nahahati sa tatlong uri: ang steppe, prairie, at savanna.

Ang steppe ay isang malawak na lupaing nagtataglay ng damuhang mayroon lamang ugat na mabababaw. Maliit lamang ang mga damuhang matatagpuan sa ganitong lupain. Ito ay dahil nasa pagitan lang ng 10-30 pulgada ng ulan ang tinatanggap ng mga disyerto at gubat.

Ang praire naman ay matatagpuan sa hilagang bahagi ng mga steppe ng Russia at maging sa Manchuria. Ang lupaing ito ay may mga damuhang mataas na malalalim ang ugat.

Savanna ay lupaing pinagsamang damuhan at kagubatan. Ang ganitong uri ng lupain ay matatagpuan sa Timog Silangang Asya at Kontinente ng Africa.

Wednesday, July 4, 2012

Bakit Mahalagang Pag-aralan ang Asya?


Ang salitang Asya ay hango sa salitang Aegan na Asu na nangangahulugang lugar na sinisikatan ng araw, o bukang liwayway.

Mahigit kalahati ng kabuuang populasyon ng daigdig ay nasa  Asya. Sa Asya umusbong ang pinakamatandang lungsod neolitiko sa daigdig, ang Jericho sa Palestine at Catal Huyuk sa Turkey. Sa Asya rin matatagpuan ang pinakamatandang kabihasnan gaya ng Sumer sa Mesopotamia (ngayon ay Iraq); Harappa at Mohenjo-Daro sa Indus (Pakistan ngayon); at Shang sa China.

Mga Rehiyon sa Asya

Ang mga rehiyon sa Asya ay tinatawag na heograpikal at cultural na mga sona. Ibig sabihin, isinasa-alang sa paghahati ang sumusunod na mga aspeto: pisikal, historical, at cultural. Batay sa mga salik na ito, nahahati sa lima rehiyon ang Asya: Hilaga, Kanluran, Timog, Timog Silangan, at Silangang Asya.

Friday, June 8, 2012

Ang Pisikal na Heograpiya ng Asya

Ang mga kaganapan sa kasaysayan at pagbabagong kultural ay maaaring hatid at epekto ng kapaligirang ginagalawan ng tao. Sa Asya matatagpuan ang pinakamalalaking bansa sa daigdig, gayundin ang bansang may pinakamalalaking populasyon. Dahil sa lawak at laki ng Asya, taglay rin nito ang iba't ibang uri ng klima. Ang klimang ito ay may malaking implikasyon sa pamumuhay ng mga Asyano noon at ngayon.

Buod


Mahalagang pag-aralan ang heograpiya ng Asya upang lalong maunawaan ang mga kaganapan sa kasaysayan at pagbabagong kultural ng mga Asyano.

Ang klima sa iba't ibang panig ng Asya ay may malalaking implikasyon sa pamumuhay ng mga Asyano

Ang hangganan ng Asya sa iba pang mga lupain ay maaaring nasa anyong lupa o anyong tubig.

Wednesday, June 6, 2012

Ang Konsepto ng Asya

Ang Pilipinas ay nasa Asya. Mahalagang pag-aralan nating mga Pilipino ang kasaysayan ng mga bansang nasa kontinenteng ating kinabibilangan. Sa pag-aaral ng kasaysayan at kabihasnan ng mga bansang Asyano, inaasahang makakatagpo tayo ng mga dahilan upang maunawaan, maipagmalaki, at maitaguyod natin ang ating pagiging Asyano.

Lokasyon ng Asya
Sa pamamagitan ng pagbibigay ng longitude at latitude ng isang lugar, maaaring matukoy ang lokasyon nito sa mapa. Ang longitude ay ang distansyang angular na natutukoy sa silangan at kanluran ng Prime Meridian. Ito rin ang malaking bilog o great circles na tumatahak mula sa North Pole hangang South Pole.
Ang latitude naman ay mga distansyang angular na natutukoy sa hilaga o timog ng equator o ekwador. Ang equator ay humahati sa globo sa hilaga at timog na hemisphere. Ito rin ay itinakda bilang zero degree latitude.
Ang tiyak na lokasyon ng Asya ay nasa humigit kumulang 10degrees South hanggang 90degrees North latitude at mula naman 11 degrees hanggang 175 degrees East longitude. Samakadwid, ang lawak ng Asya ay umaabot, ng hanggang 164 degrees longitude at hanggang 85 degrees latitude.

Monday, July 11, 2011

Lokasyon ng Asya

Sa pamamagitan ng pagbibigay ng longitude at latitude ng isang lugar, maaring matukoy and lokasyon nito sa mapa. Ang longitude ay mga distansyang angular na natutukoy sa silangan at kanluran ng Prime Meridian. Ito rin ay malalaking bilog o great circles na tumatahak mula sa North pole patungong south Pole. Ang Prime Meridian na nasa Greenwich England ay itinalaga bilang zero degree longitude.

Ang mga latitude ay distansyang angular na natutukoy sa hilaga o timog ng equator o ekwador. Ang equator ay humahati sa globo sa hilaga at timog hemisphere o hemispero. Ito rin ay itinakda bilang zero degree latitude.

Ang lupain ng Asya ay umaabot mula sa Arctic hanggang lampas ng equator. Wala nang iba pang kontinente and may ganitong uri ng lokasyon. Ang tiyak na lokasyon ng Asya ay nasa humigit kumulang 10o South hanggang 90o North latitude at mula naman 11o hanggang 175o East longitude at hanggang 164o longitude at hanggang 85o latitude.

2013 activity Adam Smith adjustment Agri/fishery agriculture Animal Production application aquaculture Araling Panlipunan Araling Panlipunan 8 Araling Panlipunan I0 Araling Panlipunan II Araling Panlipunan IV architec architect Art Arts Asia asin Assessment Matrix Assyrian Asya athletics AutoCAD Automotive Babylonian bakal Bar Exam Biology black pepper blogger blur BMI Calculator breed business camera cardiovascular career guide carpentry cattle cell cell differences cell membrane cell respiration chemical Chemical Engineer Chemistry Civil Engineering Climate code color control comelec Command Economy commercial crops common noun components computer computer software Continue Cookery copyright course cpa crawl Criminologist crop crops Cultural culture Curriculum Guide Curriculum Map cut flower demand dentistry desktop development Disaster Readiness Discipline displacement disposal dissertation distance docking Download dressmaking drone duck duck raising ducks e-class record Earth Ebolusyon Economics Edukasyon sa Pagpapakatao effectivesness electrical Electronics electronics engineer elementary elements engineer English English 10 entrepreneur entrepreneurship EPP Erectus EsP 10 Estate Broker events exam examination exercise facebook comment farming feasibility study feed fertile crescent fiber fiber crops field File file formats File menu Filipino Filipino 9 fitness flexibility Food (fish) Processing Forest Forest conservation forest coservation forestry form Format forms fruits games garlic gas generator ginger give away Glycolysis Goat good manners google search Grade 10 Grade 8 Grade 9 Handicraft hardware Harvesting hatching health Hebrew heograpiya Hilagang Asya history Hittites Home Economics Homo sapiens Horticulture hot pepper Human Person ICT ICT II IFS image image window Imges imperyo increase index India indigenous Industrial Arts information integrated integrated farming system intracellular components java jobs jump K to 12 Kanlurang Asya kindergarten kinematics Kompetisyon kontinente kultura labor code labor law langis laptop latitude leadership1 learning learning materials lecture legumes LET life science link literacy literature location logo lokasyon longitude Magnus Effect magsasaka Mapeh Market Economy marketing Masonry material Math matter Mechanical Engineering media Medical Technologist memo menu menu bar mercury mesolitiko Mesopotamia metal Midwife Mixed Economy module monitor Monopsony monsoon Mother Tongue motion muscular music neolitiko news noun gender noun plural nouns nursing board oil crop oligopoly onion online Oral Communication order P E P.E P.E. Paleolitiko palettes pananaw paniniwala parts of speech peanut peking periodic exam personal pharmacists phases Philosophy Phoenician photoshop physical Physical Education physical fitness Physician Physics Pilipinas Pisikal planting calendar plumber plyometric plyometric-exercise politics possessive noun poultry PRC press releases Principal's Test Reviewer principles Printing probability program promotion proper noun quail quails quarterly exam quartz Questionnaire questions quick fix raga Raising rasa reading record recycle recycled reference regions relihiyon research research paper Risk Reduction rock roots run salary scalar scanner schedule school calendar Science scientific notation secondary Senior High Sch Silangang Asya Social Studies society soybean spice Spice crops SSG states of matter Statistics stories structure sub menu submit article sukat Sumerian sunflower suplay supply system tala tanso Teachers Teaching Guide Technical Drafting Technical Evaluation term paper TESDA test Therapist thesis throws Timog Asya Timog Silangang Asya TLE TLE IV tool toolbox toolkit topic track and field Tradisyonal na Ekonomiya tungsten Unang Kabihasnan Unang Tao units UPCAT UST vector vegetable vermicomposting vermiculture vermiworms videos waste welcome welding wika workspace world worms writing yamang likas yamang mineral Yamang Tao zambia zinc